OMURGA VE OMURİLİK SİSTEMİ HASTALIKLARI

 

Periferik Sinir Sistemi Bozuklukları

 

 Brakial Pleksus Yaralanması

• Tanı: Omuz, kol ve ele giden sinir ağında (brakial pleksus) meydana gelen hasar. Genellikle travma (trafik kazası, spor yaralanması) veya doğum sırasında oluşur.
• Tedavi: Fizik tedavi, ergoterapi, ağrı yönetimi. Ciddi yırtıklarda mikrocerrahi sinir onarımı veya sinir grefti gerekebilir.

 

Periferik Sinir Yaralanması

• Tanı: Beyin ve omurilik dışındaki herhangi bir sinirin sıkışması (karpal tünel sendromu), kesilmesi veya gerilmesi.
• Tedavi: Nedene bağlıdır. Dinlenme, antienflamatuar ilaçlar, fizik tedavi, enjeksiyonlar. Kesilerde veya ciddi sıkışmalarda cerrahi onarım gerekebilir.

 

Sinir Kökü veya Pleksus Bozuklukları

• Tanı: Omurilikten çıkan sinir köklerinin veya sinir ağlarının (pleksus) sıkışması veya hasar görmesi. En yaygın örneği Radikülopati (sıkışmış sinir) dir.
• Tedavi: Ağrı kesiciler, fizik tedavi, epidural steroid enjeksiyonları. İyileşmeyen durumlarda, sinir üzerindeki baskıyı kaldırmak için ameliyat (dekompresyon cerrahisi) yapılır.

 

Omurganın Yapısal/Mekanik Bozuklukları

 

Fıtıklaşmış Disk (Bel / Boyun Fıtığı)

• Tanı: Omurga disklerinin jelatinimsi yapısının dış tabakayı yırtarak dışarı çıkması ve sinirlere baskı yapması.
• Tedavi: İstirahat, ağrı kesiciler, fizik tedavi, epidural enjeksiyon. İlerleyici güç kaybı veya tedaviye cevap vermeyen ağrılarda mikrodiskektomi gibi cerrahi yöntemler uygulanır.

 

 Spinal Stenoz (Omurga Kanalında Daralma)

• Tanı: Omurga kanalının daralması ve omurilik veya sinir köklerine baskı yapması. En sık bel ve boyunda görülür.
• Tedavi: Fizik tedavi, ağrı kesiciler, enjeksiyonlar. Yürümekle gelen ağrı ve ciddi nörolojik bulgular varsa, kanalı genişletmek için laminektomi gibi cerrahiler uygulanır.

 

 Spondilolistezis (Omurga Kayması)

• Tanı: Bir omurun altındaki omur üzerinde öne veya geriye doğru kayması.
• Tedavi: Fizik tedavi, ağrı kontrolü, karın ve sırt kaslarını güçlendirme egzersizleri. Kayma ilerliyorsa veya sinir baskısı ciddiyse, kaynamayı sağlamak için füzyon cerrahisi gerekebilir.

 

Skolyoz ve Omurga Deformiteleri

• Tanı: Omurganın yana doğru anormal eğriliği. Erişkinlerde ağrı ve sinir sıkışmasına yol açabilir.
• Tedavi: Hafif eğriliklerde fizik tedavi ve egzersiz. Ağrılı veya ilerleyici eğriliklerde cerrahi düzeltme (omurga instrumentasyonu ve füzyonu) gerekebilir.

 

Spinal Kord Yaralanması (Omurilik Zedelenmesi)

• Tanı: Omuriliğe ani, travmatik bir darbe sonucu hasar oluşması. Hasar seviyesinin altında his kaybı ve felç görülebilir.
• Tedavi: Acil tıbbi müdahale, ameliyatla omuriliğe baskıyı kaldırma ve stabilize etme. Yaralanma sonrası kapsamlı rehabilitasyon (fizik tedavi, ergoterapi) hayati önem taşır.

 

Spinal Kord Bozuklukları (Miyelopati)

• Tanı: Omuriliğin kendisini etkileyen her türlü bozukluk. Genellikle stenoz, fıtık veya tümör gibi nedenlerle omuriliğin sıkışması sonucu oluşur.
• Tedavi: Altta yatan nedene yöneliktir. Sinir üzerindeki baskıyı kaldırmak için genellikle cerrahi dekompresyon gerekir.

 

Tethered Spinal Kord (Bağlı Omurilik)

• Tanı: Omuriliğin omurga kanalı içindeki dokulara anormal şekilde yapışık olması ve gerilmesi.
• Tanı: MRG ile konur.
• Tedavi: Omuriliği serbestleştirmek ve daha fazla hasarı önlemek için cerrahi müdahale tek tedavi yöntemidir.

 

Sirenks (Syringomyelia)

• Tanı: Omurilik içinde sıvı dolu bir kist (sirenks) oluşması. Kist büyüdükçe omurilik hasarına yol açar.
• Tanı: MRG ile görüntülenir.
• Tedavi: Altta yatan neden (genellikle Chiari Malformasyonu) tedavi edilir. Semptomlara neden olan büyük kistler için şant ameliyatı (kistin boşaltılması) gerekebilir.

 

Chiari Malformasyonu

• Tanı: Beynin bademcik kısımlarının omurilik kanalına doğru sarkması. Bu, beyin omurilik sıvısının (BOS) akışını bozabilir ve sirenkse neden olabilir.
• Tanı: MRG ile konur.
• Tedavi: Semptom yoksa takip. Ciddi semptomlar veya sirenks varsa, beyin ve omurilik arasındaki baskıyı azaltmak için posterior fossa dekompresyonu ameliyatı yapılır.

 

Omurga Tümörleri

• Tanı: Omurga kolonunda (kemiklerde) ortaya çıkan anormal büyümeler.
• Tedavi: Tümörün tipine, yerine ve iyi huylu/kötü huylu olmasına bağlıdır. Cerrahi çıkarma, radyoterapi, kemoterapi veya hedefe yönelik tedaviler uygulanır.

 

Spinal Kord Tümörleri (Omurilik Tümörleri)

• Tanı: Omuriliğin içinde (intramedüller) veya onu saran zarlarda (menenjiom gibi) başlayan tümörler.
• Tedavi: Mümkünse cerrahi olarak çıkarılır. Ameliyatın riskli olduğu durumlarda stereotaktik radyocerrahi (Gamma Knife, CyberKnife) gibi yöntemler kullanılır.

 

Metastatik Omurga Kanseri

• Tanı: Vücudun başka bir yerindeki kanserin (akciğer, meme, prostat) omurga kemiklerine yayılması (metastaz). En sık görülen omurga tümörü tipidir.
• Tedavi: Amaç ağrıyı kontrol altına almak, omurga stabilitesini korumak ve nörolojik fonksiyonları kurtarmaktır. Radyoterapi, kemoterapi, hedefe yönelik tedaviler ve bazen ameliyat kullanılır.